Văn hóa tiếng rao hàng rong

Văn hóa tiếng rao hàng rong

Một trong những đặc điểm về thương nghiệp của dân Việt là buôn bán nhỏ, gọi là tiểu thương cho có vẻ văn hoa tí, đó là việc bán hàng rong. Người Việt không ai không biết đến “gánh hàng rong” đã đi vào văn thơ, vào nghệ thuật như thế nào, và biết bao người thành đạt, thành danh cũng từ gánh hàng rong của mẹ...

Trong phạm vi một vài dòng ghi chú (note) thì không thể bàn sâu hết những phẩm chất văn hóa truyền thống của “gánh hàng rong”. Ở đây chỉ xin mạn phép nói về một khía cạnh, một nét văn hóa của nghề bán hàng rong, đó là tiếng rao hàng.

- “Ai… chè đậu xanh nước dừa đường cát trắng… hông!”.

- “Ai… xôi!”.

- “Bánh chưng, bánh giò!”… 

Những lời rao không biết tự bao giờ đã đi vào lòng người, để những lúc hồi tưởng, bao người sống xa quê lại man mác một nỗi nhớ quê hương…

Ngày nay, để giảm bớt phần nào nỗi cơ cực của nghề bán hàng rong, và ở thời đại kỹ thuật số, một số người bán hàng rong đã trang bị cho mình hệ thống máy ghi âm và loa để phát ra những tiếng rao tự động.

Tôi còn nhớ, thuở tuổi trẻ tôi thường đi đá bóng ở một sân vận động lộ thiên, ở xung quanh sân bóng có nhiều gánh hàng rong tập trung lại để “phục vụ” các “thượng đế” là những “cầu thủ vườn” chúng tôi. Trong đó có đủ cả nào là xe phở, gánh bún, xe bán các loại nước ngọt, trà đá…  thậm chí có cả một “quán” nhỏ bán thịt chó! Và, để bán được hàng, để lôi kéo “thượng đế”, các chủ hàng đã không ngớt cất tiếng rao. Những lời rao hàng hòa quyện, chen lấn vào nhau thành một thứ âm thanh hỗn độn, nhộn nhịp. Có đôi lúc, những lời rao vô tình như cố ý nối tiếp nhau một cách ngây ngô, ngộ nghĩnh.

Ông hàng thịt chó rao lớn:

- Ai chó!

Lập tức ông bán phở trả lời:

- Tớ!

Rồi thằng cha Tàu xì bán cháo huyết lập tức nối theo:

- Đéo biết!

Gần đó có chị bán nước đá, trà đá, bán luôn cả bánh tét và hột vịt lộn. Chị ấy rao:

- Ai… đá… tét… lộn…

Mà chữ “lộn” sau cùng được chị ta kéo dài thành “l… ồ… n…” làm chúng tôi không thể nhịn cười…

HA